Cách kết nối VPS Linux bằng SSH lần đầu

Để kết nối VPS Linux lần đầu, bạn dùng SSH: mở cửa sổ dòng lệnh, gõ lệnh ssh kèm tài khoản và địa chỉ IP của VPS, rồi nhập mật khẩu. Vào được là bạn điều khiển máy chủ bằng câu lệnh. Lần kết nối đầu chỉ mất vài phút.

Bạn cần ba thứ nhà cung cấp gửi khi bàn giao VPS Linux:

1. Địa chỉ IP của VPS.
2. Tên đăng nhập, thường là root.
3. Mật khẩu của tài khoản đó.

Bài này viết ở góc tổng quát, dùng được cho mọi VPS Linux như Ubuntu, CentOS, AlmaLinux, Debian. Lệnh ssh giống nhau trên Linux, macOS và Windows đời mới.

SSH là gì và vì sao VPS Linux cần nó để đăng nhập

SSH viết tắt của Secure Shell, là cách kết nối vào máy chủ Linux từ xa qua một kênh được mã hoá. Mọi thứ bạn gõ và máy chủ trả về đều được che kín trên đường truyền, nên kẻ khác không đọc trộm được mật khẩu hay dữ liệu. Đây là cửa chính để quản trị VPS Linux.

Khác VPS Windows vào bằng màn hình đồ hoạ qua Remote Desktop, VPS Linux thường không có giao diện, bạn điều khiển bằng dòng lệnh. SSH chạy trên port 22 theo mặc định. Nghe khô khan nhưng chỉ cần vài lệnh cơ bản là đủ dựng và quản một website.

Kết nối SSH từ Windows, macOS hay Linux

Cách gõ lệnh giống nhau trên cả ba hệ. Điểm khác duy nhất là chỗ mở cửa sổ dòng lệnh. Windows 10 trở lên đã có sẵn lệnh ssh trong Command Prompt và PowerShell, không cần cài thêm.

1. Mở cửa sổ dòng lệnh

Trên Windows, mở PowerShell hoặc Command Prompt từ Start menu. Trên macOS, mở ứng dụng Terminal. Trên Linux, mở terminal quen dùng của bạn.

2. Gõ lệnh ssh tới VPS

Gõ lệnh theo dạng tài khoản a còng địa chỉ IP. Ví dụ với tài khoản root và IP giả định:

ssh [email protected]

Nếu VPS đã đổi port SSH khác 22, bạn thêm tham số cổng:

ssh -p 2200 [email protected]

3. Xác nhận dấu vân tay máy chủ ở lần đầu

Lần đầu kết nối, SSH hỏi có tin máy chủ này không và in ra một chuỗi dấu vân tay. Đây là chuyện bình thường với VPS mới. Gõ yes rồi Enter. Chuỗi này được lưu lại, những lần sau không hỏi nữa.

4. Nhập mật khẩu

SSH hỏi mật khẩu. Bạn gõ mật khẩu nhà cung cấp cấp rồi Enter. Khi gõ, màn hình không hiện dấu sao hay ký tự nào, đó là cơ chế che của Linux, không phải bàn phím hỏng. Đúng mật khẩu là bạn vào được dấu nhắc lệnh của VPS.

Cách biết bạn đã vào đúng VPS

Khi vào được, dấu nhắc lệnh đổi thành dạng tên tài khoản a còng tên máy chủ. Bạn gõ vài lệnh để xác nhận: lệnh hostname in ra tên máy, lệnh whoami in ra tài khoản đang dùng, lệnh cat kèm đường dẫn phiên bản in ra hệ điều hành.

hostname
whoami
cat /etc/os-release

Kết quả in ra phải khớp với thông tin nhà cung cấp gửi. Đúng thì bạn đang đứng trong VPS. Muốn thoát phiên SSH, bạn gõ lệnh exit hoặc đóng cửa sổ dòng lệnh.

Các lỗi hay gặp khi SSH lần đầu

Ba lỗi hay gặp nhất khi mới SSH là sai mật khẩu, không tới được máy chủ, và bị từ chối vì port đã đổi. Thông báo lỗi thường chỉ thẳng nguyên nhân nếu bạn đọc kỹ.

Không vào được SSH dù đã đúng thông tin thì bạn còn một đường vào cứng qua console, xem bài sử dụng KVM IP để vào server từ xa. Nếu bạn dùng Windows và muốn một công cụ có giao diện thay cho gõ lệnh, có thể dùng phần mềm PuTTY, cách làm sẽ có bài riêng đi sâu.

Việc nên làm sau khi vào được VPS Linux

Vào được lần đầu, việc đầu tiên là đổi mật khẩu root mà nhà cung cấp cấp sẵn bằng lệnh passwd. Mật khẩu bàn giao đi qua email nên không nên giữ. Sau đó, người mới thường tạo thêm một tài khoản thường có quyền sudo để không đăng nhập trực tiếp bằng root.

Khi đã quen, bạn nên siết bảo mật SSH: đổi port khỏi 22, tắt đăng nhập root trực tiếp, chuyển sang khoá SSH thay mật khẩu. Các bước này gom trong bài bảo mật VPS cơ bản cho người mới thuê. Còn nếu bạn muốn quản lý VPS bằng giao diện thay vì dòng lệnh, xem cài control panel để quản lý VPS như hosting.