Phân quyền file thư mục bằng chmod và chown

Để phân quyền file trên Linux, bạn dùng chmod đổi quyền đọc ghi thực thi và chown đổi chủ sở hữu. Ví dụ chmod 644 file.php cho chủ được sửa, người khác chỉ đọc. Hiểu và làm được mất khoảng 10 phút.

Phân quyền sai là nguyên nhân phổ biến khiến website báo lỗi 403 hoặc không ghi được file. Nắm được chmod và chown giúp bạn tự xử lý mà không phải đoán mò.

1. Đọc dãy quyền rwx khi chạy ls -l.
2. Đổi quyền bằng chmod theo số.
3. Đổi chủ sở hữu bằng chown.
4. Kiểm lại quyền sau khi đổi.

Đọc dãy quyền rwx nghĩa là gì

Chạy ls -l mỗi file hiện một dãy như -rw-r--r--. Ký tự đầu cho biết là file hay thư mục. Chín ký tự sau chia ba nhóm ba: quyền của chủ sở hữu, của nhóm, và của mọi người còn lại. Chữ r là đọc, w là ghi, x là thực thi, dấu gạch là không có quyền đó.

Vì sao mỗi quyền quy về một con số

Linux gán mỗi quyền một giá trị: đọc là 4, ghi là 2, thực thi là 1. Cộng lại thành số cho mỗi nhóm. Chủ được đọc ghi là 4 cộng 2 bằng 6. Người khác chỉ đọc là 4. Vì vậy chmod 644 nghĩa là chủ 6, nhóm 4, mọi người 4. Ba con số luôn theo thứ tự chủ, nhóm, mọi người.

Cách đổi quyền file bằng chmod

Bốn bước dưới đây đổi quyền một file cụ thể. Bạn xem quyền hiện tại, chạy chmod với con số mong muốn, rồi xem lại để chắc đã đúng. Cú pháp là chmod theo sau là số quyền và tên file.

1. Xem quyền hiện tại

Chạy ls -l ten-file để thấy dãy quyền đang có. Ghi nhớ dãy này để so sánh sau khi đổi.

ls -l config.php

2. Đổi quyền cho một file

Chạy chmod với con số mong muốn. Ví dụ cho file cấu hình PHP quyền 644.

chmod 644 config.php

3. Đổi quyền cho cả thư mục

Thêm -R để áp cho mọi file bên trong thư mục. Thư mục thường dùng 755, file bên trong 644.

chmod -R 755 /var/www/mysite

Chạy chmod -R áp quyền cho toàn bộ file con, không hoàn tác được bằng một lệnh. Gõ đúng đường dẫn thư mục trước khi bấm Enter. Nhầm sang thư mục hệ thống có thể làm máy chủ không khởi động lại được.

Cách đổi chủ sở hữu bằng chown

Mỗi file thuộc về một người dùng và một nhóm. Lệnh chown đổi cả hai. Cú pháp là chown nguoi:nhom ten-file. Trên máy chủ web, file website thường phải thuộc về người dùng chạy web server, ví dụ www-data trên Ubuntu, để web ghi được file.

chown www-data:www-data /var/www/mysite/upload

Thêm -R để đổi chủ cho cả cây thư mục. Đây là cách sửa nhanh khi website báo không ghi được file upload dù quyền chmod đã đúng.

Vì sao không nên đặt chmod 777

Nhiều hướng dẫn trên mạng khuyên chạy chmod 777 để hết lỗi phân quyền. Đừng làm theo. Quyền 777 cho phép bất kỳ ai trên máy chủ đọc, sửa và xoá file của bạn. Trên hosting dùng chung, đó là lỗ hổng để mã độc ghi đè file website. Đa số trường hợp chỉ cần 644 cho file và 755 cho thư mục.

Nếu website chỉ chạy khi đặt 777, gốc vấn đề là sai chủ sở hữu, không phải thiếu quyền. Dùng chown gán đúng người dùng web server thay vì mở toang quyền cho mọi người.

Kiểm tra lại và xử lý lỗi hay gặp

Sau khi đổi, chạy lại ls -l để xác nhận dãy quyền và chủ sở hữu đã đúng. Lỗi hay gặp là website vẫn báo 403 dù chmod đúng, thường do thư mục cha thiếu quyền x nên web server không đi vào được. Kiểm tra quyền của từng thư mục trên đường dẫn, không chỉ file cuối.

Nếu bạn dùng bảng điều khiển như DirectAdmin, có công cụ sửa quyền riêng qua giao diện. Còn trên VPS thuần, chmod và chown là cách trực tiếp và nhanh nhất khi đã quen tay.