Cập nhật hệ thống Linux bằng apt và yum

Để cập nhật hệ thống Linux, bạn chạy apt update rồi apt upgrade trên Ubuntu và Debian, hoặc yum update trên CentOS. Việc này mất từ vài phút tới hơn chục phút tuỳ số gói, và vá các lỗi bảo mật đã được công bố.

Gói phần mềm cũ là nơi chứa lỗ hổng bảo mật hay bị khai thác nhất. Cập nhật đều đặn là cách rẻ và hiệu quả nhất để giữ VPS an toàn, quan trọng ngang với đặt mật khẩu mạnh.

1. Làm mới danh sách gói bằng update.
2. Nâng cấp các gói bằng upgrade.
3. Dọn gói thừa sau khi nâng cấp.
4. Khởi động lại nếu có cập nhật nhân.

Máy dùng apt hay yum, cách nhận biết

Trình quản lý gói khác nhau theo dòng hệ điều hành. Ubuntu và Debian dùng apt. CentOS, AlmaLinux và RHEL dùng yum, còn bản mới hơn dùng dnf thay cho yum nhưng cú pháp giống hệt. Nếu không chắc máy nào, xem file /etc/os-release để biết tên bản phân phối.

Vì sao update và upgrade là hai việc khác nhau

Trên apt, hai lệnh này dễ nhầm nhưng làm việc khác nhau. apt update chỉ tải về danh sách phiên bản mới nhất từ kho, chứ chưa cài gì. apt upgrade mới thật sự tải và cài các bản mới đó. Luôn chạy update trước, upgrade sau. Bỏ qua update thì upgrade không biết có bản mới nào để cài.

Trên yum và dnf thì đơn giản hơn, chỉ một lệnh update làm cả hai việc cùng lúc.

Các bước cập nhật trên Ubuntu và Debian

Bốn bước dưới đây cập nhật đầy đủ một VPS Ubuntu. Bạn làm mới danh sách, nâng cấp gói, dọn gói thừa, rồi kiểm tra xem có cần khởi động lại không. Toàn bộ chạy với quyền sudo.

1. Làm mới danh sách gói

sudo apt update

2. Nâng cấp các gói

Lệnh sẽ liệt kê gói sắp nâng và hỏi xác nhận, gõ y rồi Enter.

sudo apt upgrade

3. Dọn gói không còn cần

Sau khi nâng cấp, một số gói phụ thuộc cũ không còn dùng. Dọn chúng để giải phóng ổ đĩa.

sudo apt autoremove

4. Kiểm tra xem có cần khởi động lại

Nếu bản cập nhật đụng tới nhân hệ thống, máy cần khởi động lại mới áp được. Trên Ubuntu, sự tồn tại của file dưới đây báo hiệu cần reboot.

ls /var/run/reboot-required

Cập nhật trên CentOS bằng yum hoặc dnf

Trên CentOS, một lệnh update lo cả việc làm mới danh sách và cài bản mới. CentOS 7 dùng yum, còn CentOS 8 và AlmaLinux dùng dnf. Cú pháp hai bên giống nhau. Lệnh cũng liệt kê gói và hỏi xác nhận trước khi cài.

sudo yum update

CentOS 7 đã hết hỗ trợ từ 30/06/2024 và kho chính thức đã đóng, nên lệnh update có thể báo lỗi không tải được metadata. Nếu gặp lỗi mirror, xem bài xử lý riêng cho CentOS 7 thay vì chạy lại lệnh nhiều lần.

Lưu ý trước khi nâng cấp trên máy chủ đang chạy

Trên VPS đang phục vụ website thật, cập nhật cần thận trọng hơn. Nâng cấp lớn có thể đổi phiên bản PHP hoặc dịch vụ và làm website lỗi. Nên sao lưu hoặc tạo snapshot trước khi nâng cấp lớn, và chọn giờ ít khách.

Bản vá bảo mật thường ngày thì cứ cập nhật đều. Rủi ro thấp mà lợi ích cao. Đặt lịch kiểm tra cập nhật mỗi tuần một lần là thói quen tốt. Máy chủ được vá kịp thời ít khi thành nạn nhân của lỗ hổng đã có bản sửa.